Girne'nin kuzey doğusunda yer alan kale...

Girne'nin kuzey doğusunda yer alan kale, limana hakim durumda ve dikdörtgen planda inşa edilmiştir.

Antik kaynaklar kaleden ilk kez, 1191 yılında Üçüncü Haçlı Seferi esnasında Arslan Yürekli Richard'ın Kıbrıs Kralı Isak Komnen'i yenmesi ve Kıbrıs'ı ele geçirmesi üzerine bahsetmektedir. Kale içi ve çevresinde yapılan araştırmalar, kale tarihini Helenistik Roma devirlerine kadar götürmekle beraber, Girne Kalesi'nin kesin inşa tarihi günümüze kadar belirlenememiştir. Ancak mevcut kalıntılardan orjinal kalenin M.S. VII. yy'da Kıbrıs'a yapılan Arap akınlarına karşı Girne'yi savunmak amacı ile Bizanslılar tarafından inşa edildiği bilinmektedir.

Arslan Yürekli Richard Kıbrıs'ı ele geçirince, adayı önce Templar Şövalyelerine, daha sonra da yeğeni Guy de Lusignan'a (Lüzinyan) sattı. Böylece Kıbrıs'ta üçyüz yıl (1192-1489) kadar sürecek Fransız Lüzinyan saltanatı başlamış oldu.

İlk inşa edildiğinde çok küçük olan Girne Kalesi 1208- 1211 yılları arasında Lüzinyan Kralı olan John d’ İbelin döneminde geliştirilmiştir. Bu dönemde, bazı yerlerde Bizans tahkimatından da yararlanılmak suretiyle kaleye yeni bir giriş kapısı, at nalı ve kare planlı kuleler, ok mazgalları, muhafız odaları ve zindanlar eklenmiştir. Kale, savaş zamanlarında sığınma yeri, barış zamanlarında ise dinlenme yeri olarak kullanılmıştır.

1373 yılındaki Ceneviz saIdırılarında büyük tahribata uğramıştır. 1489 yılından itibaren Venediklilerin savunma planlarına uygun olarak daha da geliştirilerek bugünkü son şeklini almıştır. Bu dönemde kalenin dış çevresine top atışlarına dayanıklı kalın tahkimat duvarları ile top atışı yapabilecek geniş mazgallı kuleler inşa edilmiştir. Kale bittiğinde 1100 yıllarında yapıldığı sanılan Bizans dönemi St. George Kilisesi Kuzey-Batı kulesinin içinde kalmıştı.

1570 yılında Osmanlı ordusuna savaşsız teslim olmuştur. Lüzinyan Kalesine giriş koridorunda Osmanlı Amirali Cezayirli Sadık Paşa'nın mezarı bulunmaktadır. Osmanlı döneminde kalede yapılan ilavelerin tamamı İngiliz sömürge dönemindeki restorasyon çalışmaları sırasında ortadan kaldırılmıştır. İngiliz sömürge döneminde hapishane ve polis okulu olarak kullanılmıştır. 1960-1963 yılları arasında turistik amaçla kullanılmıştır. 1963-1974 yılları arasında ise kısmen turizme açık olan kale, genel anlamda Rum Milli Muhafız Ordusu tarafından askeri amaçlarla kullanılmıştır. 1974 yılından beridir Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Müdürlüğü'nün denetiminde açık bulundurulmaktadır.

Kaynak:eemd.gov.ct.tr